Prijskaart › Artikelen
Wat is Nord Pool en hoe komt de stroomprijs op de beurs tot stand
Elke dag rond het middaguur veilt Europa de stroom voor de volgende dag. Het resultaat is een prijs voor elk kwartier in elke biedzone – precies de prijzen die onze prijskaart laat zien. Dit zit erachter.
Wat Nord Pool is
Nord Pool is een stroombeurs. Ze begon in 1996 als gezamenlijke Noors-Zweedse markt en groeide stap voor stap uit naar Finland, Denemarken, de Baltische staten en verder. Vandaag is ze een van de Europese aangewezen elektriciteitsmarktbeheerders (NEMO’s) – naast bijvoorbeeld EPEX Spot – en verzorgt ze de handel in de Noordse landen, de Baltische staten, Duitsland, Polen, de Benelux, Frankrijk, Oostenrijk en Groot-Brittannië.
De beurs wekt zelf geen stroom op en verkoopt die ook niet aan huishoudens. Het is de plek waar producenten, grootverbruikers en leveranciers elke dag afspreken hoeveel energie er morgen het net op gaat, en tegen welke prijs. De leverancier bij wie je stroom koopt, koopt meestal hier in.
De day-aheadveiling
De belangrijkste markt is de day-aheadveiling. Die vindt één keer per dag plaats, tegelijk voor heel Europa:
- Tot 12:00 uur Midden-Europese tijd dienen deelnemers koop- en verkoopbiedingen in voor elke periode van de volgende dag.
- Eén algoritme (bekend als EUPHEMIA) koppelt de biedingen van alle landen samen en houdt daarbij rekening met hoeveel stroom er fysiek tussen de landen kan worden getransporteerd.
- Rond 12:45–13:00 uur CET worden de prijzen gepubliceerd. Daarom verschijnen de prijzen van morgen pas in de vroege middag op de kaart, en niet eerder.
Sinds 1 oktober 2025 draait de veiling in stappen van 15 minuten – 96 prijzen per dag in plaats van 24. Daarom heeft de tabel vier kolommen per uur.
Hoe de prijs tot stand komt
In de veiling worden de aanbiedingen gesorteerd van goedkoop naar duur – de merit order. Wind, zon en waterkracht produceren vrijwel zonder marginale kosten en komen dus eerst; kernenergie en biomassa volgen; gas- en kolencentrales, die brandstof en emissierechten moeten kopen, staan achteraan in de rij.
De prijs wordt bepaald door de laatste centrale die nog nodig is om aan de vraag te voldoen. Iedereen die vóór die centrale in de rij staat, krijgt dezelfde prijs. Daardoor:
- kan de prijs in een winderige nacht, als wind en waterkracht volstaan, een paar cent of zelfs negatief zijn;
- kost dezelfde zone op een koude, windstille avond, als gascentrales moeten worden opgestart, tien keer zoveel;
- kan een kleine verandering in vraag of aanbod de prijs fors laten bewegen – juist aan de dure kant is de rij steil.
Biedzones
Er is geen enkele Europese prijs. Elk land – of, in grote landen, elke zone (SE1–SE4 in Zweden, NO1–NO5 in Noorwegen, DK1 en DK2 in Denemarken) – krijgt zijn eigen prijs. Is er vrije capaciteit op de verbindingen tussen twee zones, dan groeien hun prijzen naar elkaar toe; zit de verbinding vol, dan verschillen ze. Meer hierover in waarom stroomprijzen per land verschillen.
Wat de beursprijs omvat
Alleen de energie zelf. Op je rekening komen daar netkosten, heffingen, de marge van de leverancier en btw bij – samen vaak meer dan de stroom zelf. Op de kaart worden de prijzen standaard zonder btw getoond; met één klik zet je de btw aan. Voor de andere onderdelen van de rekening, zie btw en netkosten per land.
Waarom de beursprijs ook bij een vast tarief telt
Leveranciers bouwen vaste tarieven op uit prognoses van de beursprijzen, dus op termijn volgen ze de beurs. Maar de winst uit prijsschommelingen – goedkope nachturen, zonnestroom rond de middag – is alleen weggelegd voor klanten met een dynamisch contract op basis van de beursprijs. Hoe je die benut: de goedkoopste uren benutten.